“Servi Ağacı” mezar taşlarında ölüm ve faniliğin sembolü olarak kullanılır. Kendine has bir kokusu olan ve yaz-kış yeşil kalan Servi Ağacı, vahdeti yani Allah’ı birlemeyi sembolize eder.
Dallarının kolaylıkla sarsılmaması sabrı ve temkini sembolize eder. Servinin üst dallarının eğri durması Yaradan’ ın karşısında boynu bükük kalmayı acziyeti ifade eder.**
Hicri Tarihin Miladi Tarihe Yaklaşık Olarak Çevrilmesi
Formül: Hicri Tarih * 0,97 + 622 = Miladi Tarih
Örnek : H.988 * 0,97 = 958 + 622 = M. 1580**
(**) Bu bilgiler Sn. Nidayi Sevim’in “Medeniyetimizin Sessiz Tanıkları” kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.
Mezar taşı kitâbelerinin baş kısmında Arapça veya Osmanlıca olarak Allah’ın kuvvet ve kudreti ile bekâsına işaret eden, yahut ölümün mukadder olduğuna işaret eden bir cümlecik bulunur. Buna “serlevha” denmektedir. Mezar taşlarının büyük kısmında bu ibarelerden birisi yer almaktadır.
1. Lâ ilahe illallah
2. Hüve’l-Hayyu’l- Lâyemût
3. Hüve’l-Hayyu’l-Bâkî
4. Âh mine’l-firâk
5. El-Firâk
6. Allah Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah
7.Lâ Taknatû min rahmetillah 8. Hüve’l-muîn
9. Allah Bes Bâki Heves 10. Hüve’l-Hayy
11. Âh mine’l-mevt
Evâil: Ayın 1-10. günleri arasını
Evâsıt: Ayın 11- 20. günleri arasını
Evâhir: Ayın 21- 30. günleri arasını
Gurre: Ayın ilk gününü
Selh: Ayın son gününü ifade etmek üzere kullanılmıştır.
Bazı mezar taşı kitâbelerinin metni manzum olarak tertip edilmiş vefat tarihi de, son mısrada ebced hesabı ile düşürülmüştür.
Bilindiği gibi ebcedde, İslâm harflerinin her birinin sayısal bir değeri bulunmaktadır. Manzum olarak tertiplenen kitâbede, kitâbe konusu işlenmekte son mısrada ise, mısranın harflerinin sayı toplamının mevtanın ölüm tarihini vermesi sağlanmaktadır.
Orhan Câmii Hazîresi 4.Kitâbe de bunu örneklemek mümkündür.Şüphesiz bu mahâret ve sanat isteyen bir durumdur.
Mezar taşlarının, taş işçiliği ve edebî özelliği yanında yazı sanatı bakımdan önemi bulunmaktadır. Mezar taşlarında genellikle celî sülüs, celî talik, kûfi yazı çeşitleri kullanılmıştır. Sanatta üslup sahibi hattatlar yazdıkları mezar taşı kitâbelerinin sonuna imzalarını atmışlardır. İmza sadece hattat ismi olduğu gibi genelde “bunu yazan” anlamına gelen Arapça “ketebehû” fiiliyle birlikte de kullanılmıştır.
Mezar taşında ölen kimsenin kimlik bilgileri, hayatta iken taşıdığı ünvanları, bazı dua cümleleri ile birlikte verilmiştir. Bu ifadeler gayet kısa olabildiği gibi son derece uzun ifadelerle de verildiği olmuştur. Kimlik bilgileri yanında vefat sebebinin yazılı olduğu taşlar da bulunmaktadır.
Dünya hayatı sona ermiş bir insanın mezarda isteyeceği tek şey dua olsa gerektir. Bu sebeple mezar taşı kitâbelerinde kimlik tanımından sonra mutlaka dua talebi yer almaktadır. Genel dua ifadesi yanında, çok değişik ifadelerle dua talebi taşlarda yer almıştır.
Mezar taşlarında kullanılan hicrî takvim ve sembolleri şunlardır:
1- Muharrem: mim 2- Safer: sad 3- Rebiulevvel: râ
4- Rebiulâhir: rı 5- Cemaziyelevvel: câ
6- Cemaziyelâhir: cim 7- Recep: be
8- şaban:şın 9- Ramazan: nun
10- Şevval: lâm 11- Zilkade: zâ
12- Zilhicce: zel
Yorumlar