Hüve’l-Hayyu Lâyemût

Namâzgâh müezzini merhûm

Ve mağfûr Es-Seyyid El-Hâcc

Habîbullah Efendi kuddise

Sırrahû rûhuna Fâtiha

Sene 973 Hicri    

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 1. Kitâbe

   Âh Mine’l-Mevt

Trabzon vâlisi esbâk

Müteveffa devletlû Osman Paşa

Hazretlerinin kerîmesi

Ve Darpane-i Amire Tahrîrât

Odası hülefâsından Mehmed

Rauf Beyin halîlesi

Gençliğine doymayân murâdına

Ermiyân merhûme magfûrun lehâ

Şerife Emine Hanımın

Rûhiçün li’llahi’l-Fâtiha

16 Ramazân Sene 1269

                     Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 2. Kitâbe

El-Fâtiha

Haleb meb’us valâsı Beşir efendi Derbentte

Demiryolu kazasıyla hemân Allah’a can verdi

Kulûbî  dâğ-dâr  ye’s  edûb bu vak’ayı dilsiz

Şehadetle o timsal-i dehâ-nam ve nişan verdi

… 

     Şehadet payesi ihsan eden Allah’ a can verdi

                                 Sene 1336                                    

Fî 11 Muharrem Salı Günü

       Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 3. Kitâbe

Yâ Hû

Hicaz ve Irak orduy-u hümâyûnu

Mîrlivâlarından merhûm

Ve mağfûr El-Muhtâc ilâ rahmeti

Rabbih El-Gafûr El-Gâzî

Osman Nuri Paşanın rûh şerîfine

Rızâen lillâhi Teâlâ El-Fâtiha

Sene 1283  8 Fî Cemâziyelâhir

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 4. Kitâbe

Hüve’l-Bâkî

İlahî hâcetim budur kohenden

İnâyet kıl kemâl-i re’fetinden

                       Turâba yüz sürûb geldim niyâza

          Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 5. Kitâbe

   Hüve’l-Bâkî

Âh bir gül-i gonce-i nevres fidân

Kuş misâli eyledi azm-i cinân

İzmid telgraf ve posta Müdîri Nişli Mahmud

Bedri Efendinin mahdumu İbrahim

                                    Rûhuna Fâtiha 1296

           Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 6. Kitâbe

  Hüve’l-Bâkî

Kimseye kalmaz bu dehr-i bî-sübût

Gel oku bir Fâtiha etme sükût

Bu cihânın yok devâmı fânidir

Bâkî Hak fallah Hayyü’l-Lâ-Yemût

İzmid sancağı kaymakâmı sa`adetlû

Tufan Paşanın halîlesi

Merhûme ve magfûre lehâ Şerife

Zeliha Hanım rûhiçün Fâtiha

                                          Sene 1276

              Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 7. Kitâbe

    Zâir ! vazife kahramânı san`atının

Kurbânı şöför Brusalı Hüseyin oğlu

                 Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 8. Kitâbe

   Hüve’l-Bâkî

İzmid Çuka Fabrika-ı

Hümâyûnu ser-kâtibi

Feyzi Bey Efendinin

Dadısı ve Hacı Mehmed

Ağanın zevcesi

Merhûme Aişe Hâtûn

Rûhiçün El-Fâtiha

                               29 Muharrem Sene 1277

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 9. Kitâbe

  Âh Mine’l-Mevt

Kimseye kalmaz bu dehr-i bî-sübût

Gel oku bir Fâtiha etme sükût

Bu cihânın yok devâmı fânidir

Bâkî Hak fallah Hayyü’l-Lâ-Yemût

Miralây Hacı Ali Bey

Kâini merhûm Hasan

                                    Efendinin rûhuna

           Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 10. Kitâbe

  Lâ ilâhe illallah Muhammed Resûlullah

İzmid Nâibi iken irtihâl-i dâr-ı

Bekâ eden mevâli-i kirâmdan

Merhûm yesârî zâde zâdesi

Mehmed Rıfat Efendi rûhu

Ve Allah-u Teâlâ Hazretleri

Rızâ Şerîfî içün

Fâtiha-i Şerif kıra’at

 Buyurûb musâb ve me’cur

Olalar Fi 11 Cemaziye’l-âhir Sene 1276

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 11. Kitâbe

 Allah Bes Bâkî Heves

İzmid mukaddem redif

Taburu  binbaşılığından

Mütekâid merhûm ve mağfûr

El-Muhtâc ilâ Rahmeti

Rabbe El-Gafûr Mehmed Ağanın

Rûhiçün el-Fâtiha 1310

9 Şa`ban

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 12. Kitâbe 

 Hüve’l-Bâkî

Merhûmân ve Magfûrân El-Muhtâcân

İlâ Rahmet-i Rabbihimâ El-Gafûr El-Hâcc

Azîz Mahmud Efendinin kerîmesi

Ve Üsküdar Bidâyet Mahkemesi ser-kâtibi

Mehmed Arif Efendinin zevcesi olûb

Mehâdiminden İzmid memleket tabîbi

                          Asım Beyin nezdinde iken …..

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 13. Kitâbe

Azm edûb erdi bekâya ol sehâvet madeni

Yüz tutup geldi fenâdan ey kerem…….

Yani  su satan Zâde Ahmed Bey  kulun dergâhına  

    Câmii’l-Evsat derûnunda yapıldı merkadı 

      Çıkdı pür sayıb……  merkadı tarihine

Cennetü’ l- me’vâ ola Yâ Rab makâm ve meskeni

Sene 1163

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 14.Kitâbe

     Hüve’l-Bâkî

İzmidî Fesci Abdullah

Efendi mahdûmu Safvet

Beyin halîlesi Aişe Münire Hânımın

Rûhuna Fâtiha

1309 3 Ramazân 1308 16 Nisân

                      Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 15.Kitâbe

    Hüve’l-Bâkî

Yâ İlâhi ol mübârek ism-i pâkın hürmeti

Hem Resûlün Fahr-i Âlem Şâh-ı Kevneyn hürmeti 

     Eyle kabrimi müzeyyen yâ ilâhe’l âlemîn 

     Gece gündüz eylesinler hûr gılmân hizmeti 

     Merhûm ve mâğfur ilâ Rahmet-i Rabbih

                                      El-Gafûr Attar İbrahim Bey

   Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 16.Kitâbe

 Hüve’l-Bâkî

Bu sözüm tut hatrından çıkmasûn leyl u nehâr

Hayra sarfet ömrünü zikri Hüdâ’dan lezzet al

Eyleme ikbâl çarh-ı bi-vefâya itimâd

Gel oku bu köşe-i meşhûru ders-i hikmet al

Padişâh olsan da  derler er kişi niyetine

Var musallâda yatan mevtâya bak da ibret al

Merhûm Attar İbrahim Bey

Kerimesi Zeliha Hanım rûhuna Fâtiha

1294 Fi 20 Safer

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 17. Kitâbe

 Hüve’l-Bâkî

Nevcivânken göz yumûb kıldım fenâdan iftirâk

Ravzâ-i Cennetdeyim ben dar-ı Dünyâ El-Firâk

İzmid Tersânesi me’mûru

…..Hümâyûn sa`adetlû

Mehmed Pir Paşanın mahdûmu

Ahmed Tevfik Beyin rûhuna El-Fâtiha

Sene 1279 Fi 18 Cemaziyelevvel   

                      Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 18.Kitâbe

                                                                               Hüve’l-Bâkî

Yâ İlâhi ol mübârek ism-i pâkın hürmeti

Ol Resûlün Fahr-i Âlem Şâh-ı Kevneyn hürmeti 

     Eyle kabrimi müzeyyen yâ ilâhe’l âlemîn 

     Gece gündüz eylesinler hûr gılmân hizmeti  

    İzmid Duyun-u Umumiye Müdîri Edib 

     Beyin Halası Merhûme Hadice Elif

Hanım rûhuna Fâtiha Fi 29 Ramazân 1310

                           Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 19.Kitâbe

Yâ Hâyy

Bir küçük bülbül idim uçdum yuvadan

Ecel gelûb ayırdı atadan babadan

İzmit Tersane me’mûru ………..

Hümâyûn Mehmed Mir Paşanın

Mahdûmu Ali Rıza

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 20. Kitâbe

    Hüve’l – Mu`in  El-Bâkî  Ed-Dâim  

           İzmid Nâibi mevâliden     

      Tevfik Beyin vâlidesi   

       Merhûme ve Mağfûrun lehâ Habibe Şerife 

      Hanımın rûh şerifiçün 

   Ve kâffe-i ehl-i îmân ervâhiçün

  Lillahi’l-Fâtiha Sene 1311 Gurre-i Rebî´ül -Evvel

      Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 21. Kitâbe

Hüve’l – Hayyu  Lâyemût

Gümrük Müdîri idi İzmit’te sâdıkâne

Olmuşdu lütf-u Hakla memdûh ve hem muvaffak

Hayfa ki bezm-i âlem izhâr edince mâtem

Sâki-i mevt sundu peymâne-i muhrik

Tecrid-i rûh edince encâm kâr dehrin

Kayd-ı alâyıkından âzâde oldu mutlak

Olmuşdu pür kâmil amma ki gitdi eyvâh

Yokdur vefâsı kevnin insân için muhakkak

Bir  geldi  fevtine bu târih-i rûmî

… Efendi gitdi Daru’l-Cinâna El-Hakk

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 22. Kitâbe

     Allah Bes Bâkî Heves

Şeyhü’l-Harâm-ı Hazret-i Nebevi esbâk

      Müteveffâ Çerkez Hâfız Mehmed Paşanın

Halîlesi ve İzmid Redif Kumandanı

Mir Liva Sadeddin Paşanın vâlide-i

Muhteremeleri  merhûme ve magfûre Hâce

Zübeyde Hanımın rûh-u şerifiçün

 Rızâen lillahi Teâlâ Fâtiha

Fî 25 Şa`ban Sene 1310

                    Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 23. Kitâbe                  

                                Âh Mine’l-Mevt  

              Âh bir gül-i gonce-i nevres fidân   

               Kuş misâli eyledi azm-i cinân    

         İzmid Rusûm sitte Merkez Bâş-kâtibi 

      Süleyman Fehmi Efendinin mahdûmu İlyas

               Nureddin rûhuna Fâtiha 1298

          Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 24. Kitâbe

Allah Bes Bâkî Heves

Şeyhü’l-Haram esbâk-ı müteveffa

Hâfız Paşanın kerîmesi

İzmid kumandanı

Ferik Sadeddin  Paşanın hemşîresi ve Serdar-ı

Ekrem müteveffâ Ömer Paşa

Hazretlerinin halîle-i muhteremesi

Merhûme Emine hanımın rûhuna

El-Fâtiha Fi 5 Cemaziye’l-evvel 1312

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 25. Kitâbe

Hüve’l-Bâkî

Âh kim hemnâm ceddü’l-Enbiya’ ol hoş makâm

Gitdi dünyâdan ahbâs bırakdı pür melâl

Câmi-i Fevziyenin ol Seyyid âlî neseb

Hem Hâtîbi hem İmâmı idi ânın nice sâl

Nagehân kûşuna erdikde nidây-ı irci`ı

Etdi ol dem cân ve dilden emr-i Hakka imsâl

Murg-i rûhu bâğ-ı cennet içre pervâz eylesûn

Kabrini envâr-ı Kur’an ide Rabbi zü’l-Celâl

Söylesûn ahbâbı mâtemgâh vefâtı târihin

Kıldı … İbrahim Edhem Efendi irtihâl 1255

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 26. Kitâbe

         Âh Mine’l-Mevt    

Âh bir gül-i gonce-i nevres fidân

Kuş misâli eyledi azm-i cinân

Rüsûm Posta Bâş-kâtibi Süleyman Efendi Beyin

Mahdûmu Mehmed Talat rûhuna Fâtiha Sene 1300 25 Ramazân

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 27. Kitâbe

 Merhûm ve Mağfûrun Leh

Mumcu başı damâdı

Üsküdarî El-Hâcc Hüseyin

Ağa rûhiçün Fâtiha

Sene 1111

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği  28. Kitâbe

   Hüve’l-Bâkî

Basîret çeşmini aç bak makâm-ı evliyâdır bu

Hilâfetle mübeccel muktedây-ı etkıyâdır bu

Tarîk-ı Hâlidî’de etdi kırk yıl kesbe feyzâ feyz

Çerâğ-ı Hâcegândır şem`â-i Ahmed Ziyâdır bu

Cenâb-ı zü’l-Cenâheyn Hazret Ahmed Efendidir

Mükerrem vâris-i pâk ulûm-u enbiyâdır bu

Huzûrunda oku İhlâs ile bir Fâtiha zâir

Derûnun nûra gark olsûn mezâr-ı asfiyâdır bu

Sene 1334 12 Sâfer  Sene 1332 25 Teşrîn-i Sânî

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 29. Kitâbe

   Hüve’l-Hallâku’l-Bâkî

Merhûm Es-Seyyid Hâfız

Ahmed Efendi zâde

Hâfız aliyyu’l-Vasfi

Efendi rûhuna Fâtiha

1307 fi Ramazân

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 30. Kitâbe

Hüve’l-Hayyu Lâ Yemût

Âsâkir-i redÎf-i hazreti şâhânenin hayfâ

Bu el-Hacc Ali Sabri Bey idi miralâyı

Ziyâde harb u darbe muktedir merd-i diliri

Nice yerde görüb … almışdı nâm-ı vâlâyı

Delirâne çekûb seyfin mehâbetle sürûb asker

Şeca`ât ile kumanda ederdi zîr-i bâlâyı

Alaylar bağlayûb muhkem kurûb tabûr-u müstahkem

Hücuûm edince birden saf bozub bozardı a`dâyı

Vücûduna ecel tığı erişdi âkibet nâgâh

Ve ona etmeyûb encâmı terk etdi bu dünyâyı

Olup meşkûr hep sa`ayı âlâ ordu-yu ukbâda

Nişân ve senedi vâlâ ile ihsân-ı Mevlâyı

Niyâz edûb olur dergâha Râci dedi tarihin

Ali Beye mükâfât ede Hak Firdevs-i â`lâyı

Fâtiha 1279

Bağçeşme Namazgâh Şehitliği 31. Kitâbe

İzmit’in simgesi olan Saat Kulesi 1318 (1902/03)’ de Mutasarrıf Musa Kâzım Bey tarafından mimar Vedat Tek Bey’e yaptırılmıştır.

Kulenin üç tarafında bulunan çeşmelerin alınlıklarında kitâbeler var ise de sadece batı cihetindeki kitâbe tam okunabilmekte, diğerlerinden güney cihetinde olandan “Sâl-Kamerî”, kuzeydekinden “Kesb-i Kameriyye” seçiliyor. 

Kule’nin batı yüzündeki kitâbe

Belediye itdi inşâ bu kuleyle çeşmeyi Sîne-i Kameriyye 1318 (1902/03) (*)

Çeşmenin Kitâbesi

Sâhibü’l-hayrât ve’l-hasenât

Kuloğlu İsmail Ağa

Bin el-Hâcı Mehmed fî 7 Cemaziye’l-âhir sene 1156 (29.07.1743) (*)

Çeşmenin Kitâbesi

Sâhibü’l-hayrât

Ve’l-hasenât el-Hâc Osman

Oğlu Hacı İbrahim hayrâtı sene 1257 (1841/42) (*)

Çeşmenin Kitâbesi

Sâhibü’l-hayrât ve’l-hasenât Elliyedi Bölüğün

Tokatlıoğlu Usta sene 1200 (1785/86) (*)

Çeşmenin Kitâbesi

Eyledi Kabzımal Hacı Osman Ağa bendesi

Niyyeti eylemek bu çeşmenin ihyâsı

Üç yüz yedide çeşmeyi bünyâd eyledi

1307 (*)

Çeşmenin Kitâbesi 

Sahibü’l-hayrât ve’l-hasenât

Bu çeşme-i yapdı âbı

Oldu bahriyât gel

İç Muhammed aşkına abû

Hayât Hüseyin Çelebi Ahmed

Çelebi rûhuna Fâtiha sene 1191 (1777/78) (*)

(*) Ahmet Nezih Galitekin, “Kocaeli Su Medeniyeti Tarihinden Birkaç Damla”

Çeşmenin Kitâbesi 

Zihî bir çeşme-i dilcû ki bu zülâl sâhibü’l-hayrât

Yapub Hakk yoluna hep teşnegânı ayledi irvâ

Cihân durdukça Hakk bânisinin ömrün efzûn eylesün

Harâbına sebeb olanları makhûr ide Cenâb-ı Mevlâ

Kerîmi katre-i hab-ı hayâtdn yazdı târihin

Salih Ağa bu aynın mâ-i sâfın eyledi icrâ sene 1265 (1848/49) (*)